Teknik SEO kontrol listesi: taramadan yapısal veriye

Teknik SEO, içeriğinizin arama motoruna ulaşmasını sağlayan altyapı işidir. İçerik ne kadar iyi olursa olsun, sayfa taranamıyorsa, yanlış adresle dizine giriyorsa ya da telefonda geç açılıyorsa hak ettiği yeri bulamaz. Bu liste, bir teknik denetimde hangi sırayla neye bakılacağını ve her maddenin neden önemli olduğunu anlatır. Sıra bilerek seçildi: önce Google’ın sayfaya ulaşabildiğinden, sonra onu doğru anladığından, en sonda da ziyaretçiye iyi bir deneyim sunduğundan emin olunur.

Başlamadan önce iki ücretsiz araca ihtiyacınız var: sitenizin doğrulanmış olduğu Google Search Console ve hız ölçümü için PageSpeed Insights.

1. Tarama: Google sayfalarınıza ulaşabiliyor mu?

Arama motoru bir sayfayı değerlendirmeden önce onu ziyaret edebilmelidir. Bu aşamadaki hatalar genellikle sessizdir; site sizin tarayıcınızda sorunsuz açılırken Google bambaşka bir şey görüyor olabilir.

• robots.txt dosyasını okuyun. Alan adınızın sonuna /robots.txt yazarak açın. Geliştirme döneminden kalan Disallow: / satırı, bütün sitenin taranmasını engeller. CSS ve JavaScript dosyalarının engellenmediğinden de emin olun; Google sayfayı bir tarayıcı gibi işler ve bu dosyalara ihtiyaç duyar.
• Durum kodlarını denetleyin. Var olan sayfalar 200, kalıcı taşınanlar 301, kaldırılanlar 404 ya da 410 döndürmelidir. Olmayan bir adrese “sayfa bulunamadı” yazıp 200 kodu döndüren siteler (yumuşak 404) Google’ı yanıltır.
• Yönlendirme zincirlerini kısaltın. A adresi B’ye, B de C’ye yönleniyorsa A’yı doğrudan C’ye bağlayın. Her ek adım hem ziyaretçiyi hem tarayıcıyı yavaşlatır.
• İç bağlantıları kontrol edin. Hiçbir sayfadan bağlantı almayan (yetim) sayfalar zor keşfedilir. Önemli sayfalar ana sayfadan birkaç tıklamayla ulaşılabilir olmalıdır.
• Bağlantılar gerçek bağlantı olsun. Google, href özniteliği taşıyan <a> öğelerini izler. Yalnızca JavaScript ile çalışan düğmelerin arkasındaki sayfalar keşfedilmeyebilir.
• Sunucu hatalarına bakın. Search Console’daki tarama istatistikleri raporunda 5xx hatalarının artması, Google’ın sitenizi daha seyrek ziyaret etmesine yol açar.

2. İndeksleme: doğru sayfalar dizinde mi?

Taranan her sayfa dizine girmez; girmesi gerekmeyenlerin girmesi de ayrı bir sorundur. Search Console’daki “Sayfa dizine ekleme” raporu bu aşamanın ana kaynağıdır.

• Yanlışlıkla bırakılmış noindex var mı? Test ortamından canlıya taşınan sitelerde en sık görülen hata budur. Önemli sayfaların kaynağında noindex geçmediğinden emin olun.
• noindex ile robots.txt’yi birlikte kullanmayın. Taraması engellenen bir sayfadaki noindex etiketi okunamaz. Bir sayfayı dizinden çıkarmak istiyorsanız taranmasına izin verin ve noindex ekleyin.
• Rapordaki nedenleri okuyun. “Tarandı, şu anda dizine eklenmiş değil” durumu çoğunlukla içeriğin zayıf ya da başka sayfalarla fazla benzer bulunduğuna işaret eder; çözümü teknik değil, içeriktir. “Keşfedildi, şu anda dizine eklenmiş değil” ise sayfanın henüz taranmadığını gösterir.
• Dizinde olmaması gerekenleri ayıklayın. Site içi arama sonuçları, filtre birleşimleri, etiket arşivleri ve teşekkür sayfaları dizini şişirir, asıl sayfalarınızın değerini seyreltir.
• Tek tek doğrulayın. URL Denetleme aracı, bir adresin Google tarafından nasıl görüldüğünü, hangi canonical’ın seçildiğini ve işlenmiş halini gösterir.

3. Canonical ve yinelenen içerik

Aynı içerik birden fazla adresten açılabiliyorsa Google bunlardan birini asıl sürüm olarak seçer. Seçimi şansa bırakmamak için:

• Her sayfada canonical etiketi bulunsun ve sayfanın kendi tercih edilen adresini mutlak biçimde (alan adıyla birlikte) göstersin.
• Tek bir sürüm seçin. http ve https, www’li ve www’siz, sonu eğik çizgili ve çizgisiz adreslerden yalnızca biri açılmalı, diğerleri 301 ile ona yönlenmelidir.
• Parametrelere dikkat edin. Sıralama, filtre ve izleme parametreleri (?siralama=, ?utm_source= gibi) aynı içeriğin sayısız kopyasını üretir; bu adreslerin canonical’ı parametresiz sürümü göstermelidir.
• İşaretler birbiriyle tutarlı olsun. Canonical bir komut değil, ipucudur. Site haritanız, iç bağlantılarınız ve yönlendirmeleriniz başka bir adresi gösteriyorsa Google sizin belirttiğinizi değil, kendi seçtiğini kullanabilir.
• Sayfalamada ilk sayfayı canonical göstermeyin. İkinci, üçüncü liste sayfaları kendi adreslerini canonical olarak taşımalıdır; aksi halde o sayfalardaki ürün ya da yazılar keşfedilmeyebilir.

4. Site haritası

XML site haritası, dizine girmesini istediğiniz adreslerin listesidir. Sıralamayı doğrudan yükseltmez, ama keşfi hızlandırır ve Search Console’da sorunları izlemeyi kolaylaştırır.

• Yalnızca 200 döndüren, canonical ve indekslenebilir adresleri içermelidir. Yönlenen, noindex taşıyan ya da silinmiş adresler haritada yer almamalıdır.
• Tek bir dosya en çok 50.000 adres içerebilir ve sıkıştırılmamış halde 50 MB’ı aşamaz. Daha büyük sitelerde harita dizini kullanılır.
• lastmod alanı yalnızca içerik gerçekten değiştiğinde güncellenmelidir. Her gün bütün sayfalarda değişen bir tarih, Google’ın bu alana güvenmemesine yol açar.
• Haritayı hem Search Console’a gönderin hem de robots.txt içinde Sitemap: satırıyla belirtin.

5. Core Web Vitals (Önemli Web Verileri)

Google, sayfa deneyimini üç ölçümle değerlendirir. “İyi” sayılmak için eşikler şunlardır:

Değerlendirme, gerçek ziyaretlerin yüzde yetmiş beşi üzerinden yapılır; yani ziyaretlerin dörtte üçünün eşiği tutması gerekir. INP, Mart 2024’te eski FID ölçümünün yerini almıştır.

Her ölçüm için en çok karşılık veren düzeltmeler:

• LCP için: İlk ekrandaki ana görseli modern biçimde (AVIF ya da WebP) ve doğru boyutta sunun; bu görsele gecikmeli yükleme uygulamayın, tersine önceliklendirin. Sunucu yanıt süresini kısaltın, işlemeyi engelleyen CSS ve JavaScript’i azaltın, yazı tiplerini ön yükleyin.
• INP için: Ana iş parçacığını uzun süre meşgul eden betikleri bölün, kullanılmayan JavaScript’i ve gereksiz üçüncü taraf eklentileri (sohbet, izleme, reklam betikleri) kaldırın, sayfadaki öğe sayısını makul tutun.
• CLS için: Görsel ve videolara genişlik ve yükseklik değeri verin, sonradan yüklenen bant ve reklamlar için yer ayırın, yazı tipi değişiminde kaymayı önleyecek yedek yazı tipi ayarı yapın.

Ölçüm yaparken laboratuvar verisi (Lighthouse) ile saha verisini (Search Console’daki Önemli Web Verileri raporu) ayırın. İlki sorunu bulmaya, ikincisi gerçek kullanıcıların ne yaşadığını görmeye yarar.

6. Mobil uyum ve işleme

Google siteleri mobil sürümleri üzerinden dizine ekler. Bu yüzden mobilde gizlenen içerik, Google için de yoktur.

• Masaüstünde bulunan metin, başlık, bağlantı ve yapısal veri mobil sürümde de bulunmalıdır.
• viewport meta etiketi tanımlı olmalı, sayfa yatay kaydırma gerektirmemelidir.
• Dokunma hedefleri (düğme, bağlantı) parmakla rahat basılacak büyüklükte ve aralıkta olmalıdır.
• İçeriğin tamamı JavaScript ile sonradan yükleniyorsa, URL Denetleme aracındaki işlenmiş HTML’de gerçekten göründüğünü doğrulayın. Mümkünse ana içeriği sunucu tarafında ya da statik olarak üretin.

7. Yapısal veri (şema)

Yapısal veri, sayfanın içeriğini arama motoruna makinenin okuyabileceği biçimde anlatır. Google’ın önerdiği biçim JSON-LD’dir.

• Sayfa türüne uygun şemayı seçin: kurum bilgisi için Organization ya da LocalBusiness, gezinme yolu için BreadcrumbList, yazılar için Article, ürünler için Product.
• Görünmeyen bilgiyi işaretlemeyin. Şemadaki her bilgi sayfada ziyaretçinin de görebildiği içerikle örtüşmelidir. Sayfada bulunmayan puan, yorum ya da soru-yanıt işaretlemek yönergelere aykırıdır.
• Doğrulayın. Zengin Sonuçlar Testi ve Search Console’daki geliştirme raporları, hataları ve uyarıları gösterir.
• Beklentiyi doğru kurun. Yapısal veri zengin sonuç garantisi değildir. Örneğin Google, sık sorulan sorular zengin sonuçlarını 2023’ten itibaren yalnızca sınırlı sayıda resmî ve sağlık sitesinde gösteriyor. İşaretleme yine de içeriğin anlaşılmasına yardım eder, ama görünür bir sonuç vaat etmez.

8. Güvenlik ve adres yapısı

• HTTPS zorunludur. Bütün sayfalar güvenli bağlantıyla açılmalı, http adresleri 301 ile yönlenmeli, sayfa içinde güvensiz (karışık) kaynak çağrılmamalıdır.
• Adresler okunur ve kalıcı olsun. Kısa, küçük harfli, kelimeleri tire ile ayrılmış adresler tercih edilir. Türkçe karakter kullanmak teknik olarak mümkündür, ancak paylaşımda bozuk görünmemesi için çoğu site Latin karşılıklarını kullanır.
• Adres değiştiriyorsanız yönlendirin. Yeniden tasarımda görünürlük kaybının en yaygın nedeni, eski adreslerin yeni karşılıklarına 301 ile bağlanmamasıdır.
• Çok dilli sitelerde hreflang kullanın. Her dil sürümü diğerlerini ve kendisini karşılıklı olarak göstermelidir.

Hangi araçlarla denetlenir?

Bu listedeki maddelerin tamamı ücretsiz araçlarla denetlenebilir:

• Google Search Console. İndeksleme durumu, tarama istatistikleri, Önemli Web Verileri, yapısal veri raporları ve URL Denetleme.
• PageSpeed Insights. Bir sayfanın hem saha hem laboratuvar hız verisi.
• Tarayıcı geliştirici araçları. Ağ istekleri, durum kodları, Lighthouse denetimi ve işlenmiş sayfa kaynağı.
• Zengin Sonuçlar Testi. Yapısal verinin doğrulanması.

Büyük sitelerde bütün adresleri tek tek gezmek mümkün olmadığından, siteyi bir arama motoru gibi dolaşıp durum kodlarını, başlıkları, canonical etiketlerini ve yönlendirmeleri listeleyen bir tarama yazılımı da kullanılır. Araç ne olursa olsun, bulguyu yorumlamak ve önceliğini belirlemek insan işidir.

Denetimden sonra: önceliklendirme

Bir denetim çoğu zaman onlarca bulgu üretir ve hepsini aynı anda düzeltmek mümkün değildir. Bulguları iki soruya göre sıralayın: Etkisi ne kadar büyük? Düzeltmesi ne kadar emek ister? Taramayı ya da indekslemeyi engelleyen sorunlar her zaman ilk sıradadır, çünkü onlar çözülmeden diğer iyileştirmelerin etkisi görülmez. Ardından şablon düzeyindeki sorunlar gelir; tek bir düzeltme yüzlerce sayfayı birden iyileştirir. Tek sayfayı ilgilendiren küçük uyarılar sona kalabilir.

Düzeltmelerin sonuca ne zaman yansıdığını SEO ne kadar sürede sonuç verir yazımızda ele aldık. Yeni bir site kuruyorsanız bu listenin büyük bölümü, sonradan düzeltmek yerine baştan doğru kurulabilir; kurumsal web sitesi rehberimiz bunu teklif aşamasında nasıl güvenceye alacağınızı anlatır.

Sitenizin bu listedeki durumunu öncelik sırasıyla görmek isterseniz, SEO hizmetimiz kapsamında teknik denetim yapıyor, bulguları etki ve emek sırasına göre raporluyoruz.